Жыл басынан бері 136,6 мың тұрғын үй сатылды, бұл қазақстандық нарықтағы абсолютті максимум.
Дереккөз: ranking.kz
Жыл ішінде тиімді сұраныс көлемі 11%-ға өсті. Бұл ретте бастапқы нарықта ұсыныс бағасы небәрі 4,4%-ға, бір «шаршыға» 254-тен 265 мыңға дейін өсті. Қайталама нарықта шаршы метрдің бағасы 1,5%-ға, 187-ден 184 мың теңгеге дейін төмендеді.
«7-20-25» ипотекалық несиелеу бағдарламасының операторы болып табылатын «Баспана» ипотекалық ұйымы биыл тұрғын үй нарығының драйвері болды.
Бағдарлама шілде айында басталып, сол кезеңнен бері тұрғын үй нарығындағы транзакциялардың айлық көлемі өткен жылғы көрсеткіштерден айтарлықтай асып түсті – орташа есеппен 15%-ға. Үш айда банктер «7-20-25» бойынша жалпы сомасы 31,8 млрд теңгеге 2658 өтінімді мақұлдады. Несиенің орташа салмағы 10 миллионнан 15 миллионға дейін.
Төмен және орташа табысы бар тұрғындардың жылжымайтын мүлікке тиімді сұранысын қолдау бағдарламаларын жүйелі іске асыру және әзірлеу тұрғын үй құрылысы нарығын эконом-класс объектілеріне қарай бұрады.
Ресми деректерге сәйкес, бір жыл ішінде түрлі мемлекеттік бағдарламалар бойынша қолжетімді баспана кезегінде тұрғандар саны 2,5 миллионнан 2,8 миллионға дейін өсті (2016 жылдан 2017 жылға дейін). Орта мерзімді перспективада (2-3 жыл) бұл аудитория тез өсетіні анық. Оның себебі – жоғары демографиялық өсу және белсенді урбанизация. 2017 жылдың екінші тоқсанынан 2018 жылдың екінші тоқсанына дейін жалпы Қазақстан халқының саны 238 мың адамға өсті. Қала тұрғындары 190 мыңға көбейді.
Тұрғын үй құрылысы әлі де болса оның өсуін демографиялық фактормен үндестіре алған жоқ. Биылғы жылдың үш тоқсанында барлығы 77 мың пәтер пайдалануға берілді. Бұл 2017 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10 пайызға артық. Мемлекеттік қолдау бағдарламалары бойынша кезекте тұрғандардың сұранысының артуы аясында өсу өте төмен. Жыл ішінде төлем қабілетті сұранысты қолдау жөніндегі мемлекеттік бағдарламаларға қатысушылардың саны 300 мың адамға өссе, пайдалануға берілген жаңа пәтерлердің саны небәрі 7 мыңды құрайды.
Ипотекалық несиелендіру нарығы көрсеткендей, 2016 жылы банктердің ипотекалық өнімдер нарығына қызығушылығы төмендеген. Негізінен, бұл жоғары жалақы алатын халыққа арналған өнімдер. 2017 және 2018 жылдары ипотекалық клиенттердің негізгі трафигін эконом-класстағы тұрғын үй нарығына бағытталған тұрғын үй бағдарламаларының мемлекеттік операторлары құрады.
Соңғы жылдағы жаңа тұрғын үйлерді пайдалануға берудің жедел статистикасы құрылыс салушылардың дәстүрлі клиенттік базасының азайып бара жатқанын көрсетеді. Құрылыстағы үлескерлердің үлесі азайып келеді. Әдетте, олар салынып жатқан тұрғын үйді сатып алады және іс жүзінде құрылыс салушыларға инвестор болып табылады.
2018 жылдың сәуір айына дейін жаңа тұрғын үйлерді пайдалануға беру көлемі 2017 жылмен салыстырғанда әлдеқайда төмен болды. «7-20-25» бағдарламасы шыққаннан кейін тұрғын үй құрылысы пайдалануға беру қарқынын арттырып, оң үрдіске енді. Үш тоқсанның қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасында құрылыс салушылар 8,84 млн шаршы метр тұрғын үйді пайдалануға берді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бірден 11,6%-ға көп.
Тұрғын үй құрылысының жаңа тенденциялары ірі құрылыс салушыларды эконом-класс объектілерін салуға бағыттайды, өйткені орташа және одан жоғары тұрғын үй сегменттеріндегі клиенттік база экономикалық сегментке қарағанда салыстырмалы түрде баяу өседі. Соңғы нарықта төменгі маржа бар, бірақ сонымен бірге ұзақ мерзімді перспективада ауқымды әсерлері бар.
Бүгінгі таңда бұл тұрғын үй құрылысын одан әрі дамыту үшін өте маңызды: қазірдің өзінде секторға салынған инвестицияның 80,8% жеке кәсіпкерлік қаражаты болса, бір жыл бұрынғы 67,4%. Шын мәнінде, қазір тұрғын үй құрылысы құрылыс салушылар мен үлескерлер салған қаражатқа негізделеді.
«7-20-25» бағдарламасының баға диапазонындағы нысандар құрылысына көшу арқылы құрылыс салушылар жаңа нысандарда кепілдендірілген сатылымдарды жылдам ала алады. Қазіргі уақытта в бағдарлама аясында ипотекалық несие беруге 1 трлн. Сонымен қатар, құрылыс салушылар басқа даму институттары мен әкімдіктерден қосымша преференциялар ала алады.
